Yaşam Nedir Felsefe?
Bir gün işe gitmek için sabah uyandım. İyi, güzel, her şey normal gibi gözüküyordu. Ama o gün bir şey farklıydı, ya da belki de sadece ben daha farklı bir gözle bakıyordum. Bugün iş yerinde herkesin gözlerinde bir telaş vardı. İleriye doğru bir adım atabilmek, daha iyi bir yaşam kurabilmek, daha çok kazanmak… Sanki herkes bir şeyler peşinde koşuyordu ama bir türlü yakalayamıyordu.
İçimden “Yaşam nedir felsefe?” diye sormadan edemedim. İşte bu soru, 25 yaşındaki bir ekonomist için hayatta çoğu zaman peşinden koştuğumuz ama aslında kavrayamadığımız bir şey gibi duruyor. Bazen aklıma takılıyor, belki de yaşam, bir kavramın ötesinde, sadece deneyimlerden, bireysel algılardan ibaret bir şeydir. Ama bu kadar derin bir konu, sadece basit bir günün rutininden çıkıp, bir sorgulama başlatır mı?
Yaşam Nedir? Bir İnsan Olarak Düşüncelerim
Bir insan olarak, yani bir yetişkin olarak, yaşamı genellikle bir başarı ya da başarısızlıklar yumağı gibi görmeyi alışkanlık haline getiriyoruz. Ama bir noktada fark ediyorsunuz ki, yaşadığınız şeyler çoğu zaman sizin kontrolünüzde değil. Çocukluk yıllarını hatırlıyorum, her şey çok daha basitti. Gidip bir sokak oyununa katılmak, basit bir çikolata almak, ya da parka gitmek, yaşamın anlamı gibi geliyordu. 5 yaşında olduğunuzda, yaşam sadece o anla ilgilidir, o anın içinde kaybolmuşsunuzdur. Ama büyüdükçe bu anlayış kayboluyor.
Hayat, ekonomi okumuş biri olarak genellikle sayılarla tanımlanır. İstatistikler, grafikler, trendler… Ama bütün bu veriler, insan hayatının özüyle örtüşmüyor. Yaşam nedir felsefe sorusu, bir tür kişisel sorgulama halini alır. İnsan, yaşamının ne olduğunu bir türlü çözemez; hep daha fazlasını ister. Kendisini, içinde bulunduğu düzende bir anlam arayışında bulur.
Yaşam Nedir Felsefe? Gerçekten Bir Anlamı Var Mı?
Bazen düşünüyorum, bu kadar çok insanın her gün sabah erken kalkıp işe gitmesinin bir anlamı var mı? Ne için çalışıyoruz, ne için yaşıyoruz? Bir gün sabah, kahve alırken kasiyerin sorduğu basit bir soru ile düşüncelerim daha da derinleşti: “İyi misiniz?” Benim cevabım anlık bir gülümseme ile geçti. Ama ya o kasiyer? Gerçekten ne yapıyordu o an? Yaşamı anlamlı kılan neydi? Bir insanın mutlu olup olmadığını anlayabilmek, biraz da onun iç dünyasını tanıyabilmekle alakalı.
İstatistiklere baktığımızda, Türkiye’de genç iş gücü oranının giderek arttığını görebiliyoruz. Ekonomik veriyle bağdaştırarak baktığımda, insanların sadece tüketici olarak görülmesi, yaşamın anlamını sorgulama yerine sadece hayatı geçirme eğiliminde olduğunu düşündürtebiliyor. Ama burada bir sıkıntı var: Eğer insan sadece tüketiciyse, yaşam ne anlama gelir? Bunu sorgulamak da bizlere kalıyor.
İstatistikler ve Gerçek Hayat: Verilerle Yaşam
Geçenlerde bir araştırma raporuna denk geldim. TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) verilerine göre, 2023 yılı itibarıyla Türkiye’de 18-35 yaş arasındaki gençlerin %45’i iş gücüne katılmakta ama hâlâ kendi işlerinde ya da sektörlerinde ne yapacaklarını bulamıyor. Bu durum, sadece ekonomik bir sorun değil; aynı zamanda bir yaşam krizi.
Bir an durup düşününce, 25 yaşında bir ekonomist olarak ben de benzer bir kaygıyı hissediyorum. İş hayatındaki belirsizlik, eğitim hayatının sonunda mecburen tercih edilen “ne iş olsa yaparım” yaklaşımları, bir yandan daha iyi bir yaşam için uğraşırken diğer yandan hayatın anlamını sorgulatıyor.
Geçenlerde bir arkadaşımın söylediği bir şey aklımda kaldı. Dedi ki: “Yaşam, her anı hissetmek ve yaşamak için fırsattır. Ama bir insanın kendini sürekli geleceğe odaklaması, ona ‘şimdi’yi kaybettirir.” O an, belki de yaşam nedir felsefe sorusunun cevabını bir parça daha anlamış oldum. Bu kadar endişelenmek, bu kadar biriktirmek ve geleceği sürekli hedeflemek, aslında bizi, bugünden ve o andan koparıyor.
Hayatın Anlamını Bulmak: Kişisel Bir Hikâye
Benim hayatımda hayatın anlamını bulma noktasında birkaç özel an vardı. Birinci sınıfı bitirip, iş hayatına atıldığımda, bir anda her şeyin “performans”a dayalı olduğunu fark ettim. Çalışma saatleri uzuyor, projeler çoğalıyordu, ve işlerim bir türlü bitmiyordu. O sırada, yalnız bir akşam yemeği için gittiğim bir kafede, garsonla sohbet ederken fark ettim ki, o kadar çok şeyin peşindeyim ki, etrafımda neler olup bittiğini görmüyorum. Evet, veriye dayalı düşünüyordum, ama o an bir insan olarak, sadece var olmanın kıymetini bilmiyordum.
Kişisel gelişim kitapları hep bir şeyleri açıklamaya çalışıyor, ama yaşamın anlamını bir insana bir kitap ya da makale anlatamaz. Onu yaşamak gerekiyor. Kendimce yaşamımda anlam ararken, karşımda bazı insanları ve deneyimleri görmek de çok kıymetli oldu. Mesela, iş arkadaşımın yaşamı, başkalarının da hayatına bir ışık tutabiliyor. Çünkü hayatı, yalnızca kendini düşünerek değil, diğer insanlarla etkileşim kurarak anlamlandırabilirsin.
Yaşam Nedir Felsefe? Sonuç Olarak
Yaşamın anlamını çözebilmek, belki de bizim için her an yeniden sorulması gereken bir soru. Bir ekonomi öğrencisi olarak hep verilerle, sayılarla hayatı açıklamak isterdim ama bir şey fark ettim ki; yaşam, sayıların ötesinde bir şey. Bazen bir gülümseme, bazen bir sohbet ya da bir anlık düşünce, yaşamın ne demek olduğunu daha iyi anlatabiliyor. O yüzden “Yaşam nedir felsefe?” sorusunun cevabını her insan kendi içinde buluyor. Hatta belki de bulamayacak. Ama bunu sormak, yaşamı biraz daha anlamlı kılıyor.
Sonuçta, belki de yaşamın anlamı, sorgulamakta, onu doğru bir şekilde yaşamakta ve başkalarına ışık tutmakta gizlidir.